2009-12-15
Warszawa, 15.12.2009
We wtorek 15 grudnia w kilku sklepach przy ulicy Zamenhofa w Warszawie można było kupić piro, karoto i robo czyli gruszki, marchewkę i sukienkę. Wszystko za sprawą akcji przygotowanej przez Muzeum z okazji 150 rocznicy urodzin Ludwika Zamenhofa.
Dokładnie 150 lat temu urodził się Ludwik Zamenhof – idealista, twórca Esperanto, wybitny Polak i Żyd, który wierzył w porozumienie ludzi i mieszkał na Muranowie tuż obok miejsca, gdzie powstaje Muzeum Historii Żydów Polskich. Stąd prosta droga do upamiętnienia rocznicy właśnie tu i w oczywisty acz niebanalny sposób. Idea jednego, uniwersalnego języka zrodziła się w dziewiętnastowiecznym Białymstoku i Warszawie, na styku kultur, gdzie Polakom, Żydom, Rosjanom i Niemcom brakowało lingwistycznego porozumienia. Międzynarodowy, sztuczny język dawał szansę dialogu.
Pomysł rocznicowych obchodów „en vendejo – w sklepie” był prosty i polegał na zamianie podpisów produktów spożywczych w kilku sklepach w pobliżu ul. Zamenhofa na język esperanto. Na podpisy w zieleni esperantystów natknęli się przypadkowi klienci Delikatesów Rogamex przy Zamenhofa 13, Sklepu mięsno - wędliniarskiego przy Anielewicza 3/5 i Studia mody Joanny Klimas przy ul. Nowolipki 2. W ten sposób, dzięki Natalii Romik, kuratorce projektu wymyślony język trafił wprost na ulicę, we współczesną miejską rzeczywistość.
Sklepowej akcji towarzyszył performance w języku esperanto pisarza Wojciecha Stamma, a Polska Młodzież Esperancka kilkukrotnie wzniosła okrzyki – Niech żyje Ludwik Zamenhof! I odśpiewała Sto lat. Po esperancku oczywiście. A brzmiało to tak:
Cent jarojn
Cent jarojn, cent jarojn, cent jarojn vivu vi,
Cent jarojn, cent jarojn, cent jarojn vivu vi,
Vivu gaje kaj feliĉe, cent jarojn vivu vi,
Vivu kun ni!
Dołączamy się do życzeń! Cent jarojn Ludwiko Zamenhof !
Posłuchaj relacji w Programie 1 Polskiego Radia>>
Posłuchaj relacji w Radiu Eska>>
mn
A teraz po esperancku:
Al 150-a naskiĝdatreveno de Ludwiko Zamenhof – iniciatinto de Esperanto, lingvo universala.
Ni invitas al strato de Zamenhof, elstera pola judo, kiu kredis je interkompreniĝo inter homoj de diversaj nacioj kaj kulturoj. Proksime de lia varsovia domo, en koro de iama juda kvartalo, kreiĝas Historia Muzeo de Polaj Judoj.
La kerna evento de la jubileo estos spektaklo:
„en vendejo – w sklepie”- kelktaga ŝanĝo de produkto-nomoj al esperantaj en kelkaj vendejoj proksime de Zamenhofa strato. Gruszki, marchewka, kapusta kiszona, spodnie kaj sukienka – ŝanĝiĝos al piro, karoto, acida brasiko, pantalono kaj robo.
Nomoj de produktoj en verda koloro plenumos funkciojn konkretajn, sed samtepe abstraktajn. La spektantoj estos hazardaj klientoj, partoprenantoj de ĉiu-taga realeco. La eventon akompanos spektaklo en Esperanto de verkisto Wojciech Stamm kaj de Pola Esperanto-Junularo.
